Posetite još…

UPOZNAJTE SVILAJNAC

Opštinu Svilajnac krase građevine stare više od jednog veka koje su od velikog istorijskog i kulturnog značaja.

RESAVSKA SVETA GORA – Ovo je jedna od posećenijih destinacija u Svilajncu zbog mnoštva srednjevelpvnih manastira koji svedoče o izrazitoj duhovnosti na ovom prostoru vekovima unazad. Zbog mnoštva manastira na malom prostoru, deo desne obale Velike Morave na putu ka Despotovcu od davnina je nazivan „Resavska Sveta Gora“. Po predanjima tih zadužbina je nekada bilo dvanaest, ali se do danas očuvalo nekoliko manastira:

Miljkov_manastirMiljkov Manastir prvi put se pominje u turskom popisu kao manastir Vavedenje presvete Bogorodice. Ranije se zvao Bukovica, po selu koje je tu nekda postojalo, a današnje ime dobio je po svom dobrotvoru Knezu Miljku Tomiću, koji je na temeljima stare crkve podigao novu 1787. godine. Manastir je imao važnu ulogu u vreme Prvog srpskog ustanka zbog svog položaja u blizini skele na Moravi kuda je prenošeno oružje i municija, a u manastiru su se tajno sastajali ustanici iz Resave i Šumadije. Zvono iz Miljkova je verovatno bilo prvo zvono koje je zazvonilo u oslobođenoj Srbiji 1830. godine. Odneto je u Kragujevac, a potom u Ravanicu gde se i danas nalazi. Na njemu postoji natpis: “liveno za vlade vrhovnog vožda naroda srpskog Georgija Petroviča” i bilo je poklon Miljkovu za pruženu pomoć u organizaciji Ustanka. Po napuštanju Miljkova ruski monasi su za sobom ostavili kopiju čudotvorne ikone Bogorodice Ahtirske, jedne od najpoznatijih ruskih ikona. Svoj današnji izgled sa crkvom i dva konaka manastir je dobio 1856. godine. Crkva je sazidana od kamena sa tlocrtom u obliku trolista, a iznutra oslikana živim bojama najvećim delom rukom monaha Nauma (Andrića) 1967/1968. godine. Živopis obuhvata kopije najlepših srednjevekovnih fresaka.

Zlatenac crkvaManastir Zlatenac nalazi se na mestu od davnina poznatom kao „crkvine“, na samoj obali Velike Morave. Za postojanje ovog manastira zna se iz spisa iz 16. veka. Sagrađen je za vreme vladavine despota Stefana Lazarevića u srpsko-moravskom stilu. Pretpostavlja se da je porušen neposredno posle Velike seobe Srba 1690. godine pod patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem i drugi put po gušenju Prvog srpskog ustanka. Iznova je obnovljen podizanjem građevine na temeljima stare crkve. Proglašenjem za samostalni opštežiteljni manastir 1980. godine, u Zlatencu počinje uspon monaškog života i napredak. Zahvaljujući živopisnom pejzažu u kome je smešten, kao i uređenom prilazu litici sa obale Morave koju krasi manastirska vodenica, Zlatenac je veoma posećen, naročito na praznik Svetih Vračeva Kozme i Damjana, kojima je i posvećen.

manastir TomicManastir Tomić je najjužniji manastir na teritoriji opštine Svilajnac. Nalazi se u selu Vojska, na obroncima Bagrdanske klisure, desnoj obali Velike Morave. Postojanje ovog manastira je zabeleženo po prvi put krajem 14. i početkom 15. veka. Neki delovi stare crkve su sačuvani i na njima je podignuta nova jednobrodna građevina. Unutrašnjost crkve je skromna, još uvek bez živopisa. Posvećen je Sv. apostolu Tomi. Manastir živi zahvaljujući dobročiniteljima iz Vojske koji se okupljaju svake godine o Trnovoj Petki.

manastir_dobresManastir Dobreš smešten je na sejalištu nekadašnjeg sela Dobreševo, oko 2 km od Miljkovog manastira. Sagrađen je u XVII veku i posvećen je Sv. Nikolaju Čudotvorcu. Selo Dobreševo više ne postoji, a njegova teritorija pripala je ataru sela Gložane. Zalaganjem žitelja Gložana, ostaci manastira su obnovljeni 2004. godine. Novoizgrađena crkva je u osnovi veća od nekadašnjih temelja, a kameni ostaci zidina vidljivi su u oltarskom delu. Pri izgradnji crkve pronađeni su ostaci ljudskih kostiju za koje se pretpostavlja da potiču od ljudi stradalih od turskih ruku, verovatno na ovom istom mestu.

U ataru sela Radošin, okružen šumama i udaljen 500 m od obale Velike Morave nalazi se manastir Prečiste Bogorodice. Pouzdano se zna da je postojao već na samom početku 15. veka, u vreme kada je despot Stefan Lazarević dobio titulu, jer su se u njemu prepisivale knjige od 1402. do 1427. godine. Ktitor nekadašnjeg manastira Radošin bio je vojvoda Radoslav Mihaljević. O veličini i bogatstvu nekadašnjeg manastira govore ostaci kamene plastike koji upućuju na velelepno zdanje građeno po pravilima moravske škole. Na ostacima srednjevekovnog hrama, u vreme Drugog svetskog rata podignuta je nova crkva, a manastir je iznova oživeo nastanjivanjem monahinja 2002. godine.

U crkvenoj porti u selu Gložane nalazi se najstarija očuvana Crkva polubrvnara u Resavi zajedno sa novom crkvom izgrađenom 1937. godine. Obe su posvećene Svetom Nikoli. Polu-brvnara je sagrađena 1820. godine na ostacima crkve spaljene u doba Turaka. Arhitektonska vrednost crkve je velika jer pripada tipu većih crkava ove vrste, a neki od njenih oblika mogu se meriti sa najuspešnijim ostvarenjima brvnarskog načina gradnje. Ikonostas i ikone datiraju iz perioda gradnje crkve i predstavljaju posebnu vrednost, a slikao ih je malo poznati slikar Kostadin.

spomenik-Sinđeliću

U središtu pešačke zone, u ulici Kriva čaršija, nalazi se spomenik Stevanu Sinđeliću proslavljenom junaku iz Prvog srpskog ustanka. Spomenik je podignut 31. maja 1991. godine, na 182. godišnjicu njegove pogibije na Čegru. Predstavlja umetničko delo akademskog vajara iz Beograda Mihaila Paunovića. Urađen je u bronzi, impozantne je veličine i prikazuje prepoznatljiv Sinđelićev pokret-pucanj u barut.

Spomenik Mari Resavkinji sagrađen je u spomen palim ratnicima varoši Svilajnca 1912-1918. godine. Spomenik je podiglo „Blagorodno potomstvo“ 1926. godine, a delo je vajara Ivana Zajeca. Zanimljiv je i zbog činjenice da je sagrađen u vreme kraljevine a obiluje republikanskim simbolima, zbog čega je i Kralj Aleksandar Karađorđević odbio da dođe u Svilajnac. Sastoji se od visokog mermernog postamenta na kome su urezana imena izginulih ratnika sa ovog područja i njihove fotografije.

Biblioteka

Zgrada Resavske biblioteke je podignuta oko 1903. godine kao porodična kuća svilajnačkog trgovca i političara Dimitrija-Mite Isakovića. Od 1986. godine u objektu se nalazi Resavska biblioteka. Zgrada predstavlja tipičan primer gradske arhitekture sa početka ovog veka, sa klasicističkim elementima na fasadi. Odlukom Vlade Republike Srbije od 17. jula 2001. godine ova građevina je utvrđena kao spomenik kulture. Malo koja ustanova u Srbiji, pogotovo u malom gradu kao što je Svilajnac, beleži kontinuirano trajanje, bezmalo, vek i po. Zakoračivši u 21. vek, posle decenija stagniranja uslovljenih društvenim okolnostima, Resavska biblioteka počinje rad na reorganizaciji i modernizaciji svoje delatnosti u skladu sa zahtevima novog milenijuma. Resavska biblioteka danas ima fond od oko 65.000 knjižne i 10.000 jedinica neknjižne građe. Godišnje biblioteku poseti oko 15.000 korisnika, pri čemu biblioteka godišnje izda i do 45.000 publikacija.

crkva3

Crkva Svetog Nikole u Svilajncu, građena je tokom 1827. godine. Podignuta je zalaganjem kneza Miloša Obrenovića i velikim angažovanjem resavskog knjaza Milosava Zdravkovića – Resavca. Zahvaljujući visokom političkom položaju i ugledu koji je Resavac uživao kod kneza, na izgradnji crkve angažovani su najpoznatiji neimari tog doba Janko Mihailović i Nikola Đorđević.

Zgrada Gimnazije sagrađena je između 1875.-1877. godine za potrebe osnovne škole, a 1977. godine ustupljena je novoosnovanoj gimnazijskoj realci. Proglašena je spomenikom kulture. Fasada prema ulici se odlikuje pojednostavljenim klasicističkim elementima, karakterističnim za javne objekte tog vremena. Objekat je vredno i očuvano graditeljsko nasleđe i osim arhitektonskih vrednosti značajnim ga čini i njegov istorijski doprinos obrazovanju, nauci i kulturi u resavskom kraju.

centar-za-kulturu

Zgrada Centra za kulturu je podignuta 1934. godine za Sokolsko društvo „Dušan Silni “. U istoj zgradi 1964. osnovan je Radnički univerzitet „Dragoš Ilić“, iz koga je dvadeset godina kasnije nastao današnji Centar za kulturu. Danas Centar za kulturu ima novu, potpuno renoviranu zgradu, moderno dizajniranu i specijalizovanu za koncertne i pozorišne aktivnosti. Zgrada pre rekonstrukcije nije obnavljana decenijama, a danas se Svilajnac može pohvaliti jednim od najmodernijih i najfunkcionalnijih kulturnih objekata u okruženju. Centar intenzivno razvija kreativni potencijal Svilajnca, ističući osobenosti koje krase ovaj kraj i time definiše kulturni identitet ove sredine. Organizuje pozorišne, muzičke i likovne manifestacije, a u svom programu objedinjuje profesionalne i amaterske sadržaje, s akcentom na kulturno-umetnički amaterizam. Centar za kulturu je multimedijalna ustanova, sa raznovrsnim programskim sadržajem i idejom da se podjednaka pažnja posveti klasičnim izvođenjima kao i savremenim tendencijama u umetnosti. Kada je u pitanju realizovanje programa čiji su akteri profesionalci, cilj je da se publici približe dešavanja iz kulturnih prestonica, pa su tako gostovala najznačajnija srpska pozorišta, najveće zvezde iz svih muzičkih žanrova i vodeća imena iz sveta likovne umetnosti. U okviru Centra za kulturu radi Folklorni ansambl “Sinđelić” i Gradsko pozorište.

33755824545245.C64UXkH6j3Kl14nD3BCp_height640GRADSKI-BAZEN

Sportsko-turistički centar Svilajnac se nalazi u centru grada i objedinjuje više različitih celina u jedinstven kompleks. Sportska hala je kapaciteta 2.000 mesta i koristi se za sve dvoranske sportove. Često se u njoj organizuju koncerti i brojne manifestacije. U neposrednoj blizini hale nalazi se kompleks bazena koji se sastoji od jednog olimpijskog i dva manja. Srednji bazen je 2010. godine dobio rampu za osobe sa invaliditetom. Tu se nalaze restoran i bar, tako da su gradski bazeni omiljeno mesto tokom letnje sezone za posetioce iz celog regiona. Svilajnac ima i najmoderniju atletsku stazu, dužine 400 metara sa sportskim terenima, prekrivenim tartanom. Na ovim terenima građani Svilajnca se rekreiraju, ali se na njima organizuju i brojne sportske manifestacije, utakmice i takmičenja. U sklopu Sportsko-turističkog centra nalaze se i teniski tereni, koji okupljaju veliki broj ljubitelja ovog sporta.